oto I owo

Przenośnia czyli metafora

Posted in felieton literacki, żarty literackie by hajton on 27 lutego 2011

Co z tego, że X. urodzony był w niedzielę (i to w czepku), szpakami karmiony i nie dawał sobie w kaszę dmuchać? Nad jego głową zbierały się czarne chmury. Już tam szykowali się, by nabić go w butelkę, a może nawet wystrychnąć na dudka…

W powyższym przykładzie ani jedno z przytoczonych zdarzeń nie zachodzi literalnie. A jednak sens jest czytelny: w życiu szczęściarza i spryciarza miało dojść do nieprzyjemnych zmian…

Każdy krąg językowy lub kulturowy posiada metafory, które na pierwszy rzut oka (czy okiem dałoby się rzucić więcej niż raz?) mogą brzmieć dziwnie, a przede wszystkim – niezrozumiale. Dla przykładu: po książkach pisarza widać gdzie zaopatruje się w musztardę – co należy odczytać jako: nietrudno wskazać źródła jego inspiracji (autentyk z Flandrii).

A jednak marzy mi się, aby – parafrazując klasyka – myśl giętka łapała wszystko co pomyśli głowa…

Z ubolewaniem doszedłem do wniosku, że sztuka przenośni jakoś się u nas nie rozwija. Gdzie te czasy, gdy sprawdzano co w trawie piszczy, masowo urywano się z choinek czy choćby piekło raka…

Kiedyś jechało się do Rygi, teraz – po prostu rzuca pawia…

Czas ruszyć na ratunek zaniedbanemu środkowi stylistycznemu. Wiwat wolność skojarzeń! Wyobraźnio, ruszaj w tany!

  • Znawca cynamonu – człowiek doskonale zorientowany w cenach soli i pieprzu na światowych giełdach
  • Ten to lubi potańczyć z żabami – amator oliwy z oliwek pierwszego tłoczenia
  • Ty maślaku żelem faszerowany – ty obłudny piewco budyniu
  • Zaryć tratwą w darń – nie odebrać na czas butów od szewca
  • Strugać rabarbara – nie dodać do kompotu ani jednego goździka
  • Żreć żyrafę – ganić hipopotama
  • Żywica nie baba – całkiem zgrabny krasnoludek

To ostatnie daje się zresztą stosować obustronnie.

  • Całkiem zgrabny krasnoludek – żywica nie baba
Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: